Κουβέντα στην «αυλή» με τους συγγραφείς Βασιλική Μαρκάκη και Ζήνων Ζαμπακίδη , με αφορμή την έκδοση του βιβλίο τους «Γυναίκες αρχαίες και Βυζαντινές που άγγιξαν και ξεπέρασαν τον μύθο», που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Παπαδόπουλος.
Τι σας έχει λείψει από τα παιδικά σας χρόνια;
Ζ.Ζ. Η ξενοιασιά. Η αίσθηση ότι παρά τα όποια προβλήματα της καθημερινότητας, που τότε φάνταζαν μεγάλα και σημαντικά, όλα θα πήγαιναν καλά. Ότι το μέλλον θα ήταν ρόδινο και σίγουρο.
ΒΒ. Η ανακουφιστική αίσθηση της αφθονίας σε χρόνο, σε παιχνίδι, σε βιβλία και σε αγκαλιές. Κοιτάζοντας πίσω, διαπιστώνω πως πέρασα πολύ όμορφα παιδικά χρόνια με αγάπη και ένα πολύ ζεστό οικογενειακό περιβάλλον. Οι γονείς μου μου έδειξαν πώς είναι ένας καλός γονιός, που στέκεται δίπλα στο παιδί του, και ταυτόχρονα με εφοδίασαν με σημαντικές δεξιότητες. Ως μαμά πλέον και η ίδια, συχνά ανατρέχω στα παιδικά μου χρόνια και συγκρίνω ή αντλώ.
Θυμάστε αν υπήρξε στη σκέψη σας ως παιδί, η ιδέα ν’ ασχοληθείτε με τη συγγραφή;
Ζ.Ζ. Όχι ιδιαίτερα αν και διάβαζα βιβλία κάθε είδους ασταμάτητα. Αλλά υπήρχε από μικρή ηλικία η ανάγκη της δημιουργίας και της χρησιμοποίησης της φαντασίας μου. Όλο και έπλαθα φανταστικές ιστορίες με το μυαλό μου. Mε τον καιρό αυτές οι ιστορίες έγιναν σενάρια σε μαγικούς κόσμους με ήρωες και κακούς που παίζαμε με φίλους μου. Η θέληση να γράψω ένα βιβλίο ήρθε πολύ αργότερα.
Β.Β. Ω ναι! Το βιβλίο ήταν πολύ σημαντικό στοιχείο του σπιτιού μας, οι γονείς μου διάβαζαν πολύ: επιστημονικά βιβλία, μυθιστορήματα, δοκίμια, ιστορικές μελέτες... Κι εγώ διάβαζα παιδικά βιβλία μόνη μου από τις αρχές της Δευτέρας δημοτικού, ξεκίνησα να συνθέτω δικές μου ιστορίες στην Τρίτη δημοτικού και κάπου εκεί δήλωσα πως θα γίνω συγγραφέας. Εγκατέλειψα το όνειρο ως παιδιάστικο αλλά στα 25 μου μια σειρά από απρόσμενα συμβάντα κι αναποδιές μου ξύπνησε το όνειρο και μάλιστα έστρωσε το μονοπάτι που με οδήγησε στη συγγραφή.
Η αισιοδοξία, υπάρχει στο λεξικό της ζωής σας;
Ζ.Ζ. Ναι. Πολύ. Πάντα μέσα μου υπάρχει μια φωνή που λέει, δεν θα τα καταφέρεις. Δεν θα πετύχεις. Οπότε η αισιοδοξία αποτελεί ένα συνειδητό γιατρικό.
Β.Β. Χωρίς αισιοδοξία δεν μπορείς να κάνεις τίποτα. Ακόμη και για να γράψεις ένα βιβλίο, πρέπει να έχεις μέσα σου την ελπίδα, την αισιοδοξία πως θα ενδιαφέρει τον αναγνώστη.
Τι περιλαμβάνει η καθημερινότητά σας;
Ζ.Ζ. Μια χαρούμενη πίεση μάλλον. Η δουλειά ατέλειωτη και συνεχής και μετά η χαρά του παιχνιδιού με τα παιδιά μου. Και όταν κοιμούνται, έρχονται οι δουλειές σπιτιού, γυμναστική και συντροφικότητα όταν τα καταφέρνουμε. Φροντίζω να βλέπω και φίλους όσο πιο πολύ μπορώ. Οι ώρες με τη γυναίκα και τα παιδιά μου είναι η ουσία και το απαραίτητο συστατικό κάθε βδομάδας.
Β.Β. Πολύ διάβασμα, γράψιμο, οργάνωση (κάνω το διδακτορικό μου και αυτά τα δύο είναι απαραίτητα στοιχεία), δουλειές σπιτιού, παιχνίδι με τα παιδιά, οικογένεια. Τα social media έχουν μπει για τα καλά στη ζωή μας και ο λογαριασμός που διατηρώ στην πλατφόρμα του Instagram για τα μουσεία είναι δουλειά σχεδόν από μόνος του. Η ανάσα σε όλα είναι η αγκαλιά από τον άντρα μου, τα γαργαλητά με τα παιδιά μου, το ευρύτερο οικογενειακό περιβάλλον και φυσικά οι συναντήσεις με τους φίλους.
Σε ποιο στάδιο πιστεύετε ότι βρίσκεται η σχέση του Έλληνας με το βιβλίο;
Ζ.Ζ. Σε δύσκολο στάδιο. Οι Έλληνες διαβάζουν λίγα βιβλία και αν θυμάμαι καλά τα στατιστικά περίπου τρείς στους δέκα δε διαβάζουν καθόλου. Στη νέα γενιά η απομάκρυνση από το βιβλίο είναι ακόμα πιο έντονη. Συχνά θεωρούν αγγαρεία το διάβασμα. Είναι αναγκαίο να δημιουργηθεί μια συγκροτημένη κρατική προσπάθεια ενίσχυσης του βιβλίου.
Β.Β. Συμφωνώ! Κάπως πρέπει να βρεθεί ένας τρόπος να θεωρείται το διάβασμα ‘cool’. Για δεκαετίες η Πολιτεία είχε υιοθετήσει μια πολύ διδακτική στάση (ας αναλογιστούμε για παράδειγμα τι παιδικές εκπομπές προσέφερε η κρατική τηλεόραση όταν πρωτοξεκίνησε) από την οποία έχει σχεδόν εξ ολοκλήρου απομακρυνθεί. Χρειάζεται μια χρυσή τομή, να τεθούν ορισμένες στρατηγικές ως κρατική προτεραιότητα και να ακολουθούνται ακόμη κι αν αλλάζουν κυβερνήσεις. Πάντα ανατρέχω νοερά στο παράδειγμα της Ισλανδίας με την παράδοση της χριστουγεννιάτικης βιβλιοπλημμύρας από την οποία δεν έχουν απομακρυνθεί μέσα στα χρόνια.
Τι στάθηκε αφορμή για να γράψετε αυτό το βιβλίο;
Ζ.Ζ. Οι ίδιες οι γυναίκες ήταν η αφορμή και η πηγή έμπνευσης μας. Σποραδικά τα προηγούμενα χρόνια έτυχε να διαβάσουμε τις ιστορίες συγκεκριμένων γυναίκες άλλων εποχών και τις καταπληκτικές ζωές τους. Γυναίκες μοναδικές που η καθεμία πάλεψε με αντιξοότητες και στερεότυπα για να πετύχει τα όνειρα και τους στόχους της στην πορεία αλλάζοντας και την ιστορία. Και θέλαμε να μοιραστούμε τα υπέροχα κατορθώματά τους με τους μικρούς αναγνώστες μας. Στις σελίδες του βιβλίου συναντάμε προσωπικότητες όπως η Αρχιδάμεια που έσωσε με τη πυγμή και το θάρρος της τη Σπάρτη από τον Πύρρο την Κυνάνη που πολέμησε στο πεδία των μαχών και δίνει μια άλλη εικόνα για τις αρχαίες πριγκίπισσες, την Ασπασία που δίδαξε το Σωκράτη να ρητορεύει, την Αίλια Ευδοκία η οποία αντιμέτωπη με την απόλυτη αδικία από την οικογένεια πάλεψε για τα δικαιώματα της και κατέληξε όχι μόνο να γίνεται αυτοκράτειρα του Βυζάντιου αλλά και να αφήνει πίσω της ουσιώδες έργο. Την πραγματική Σταχτοπούτα που ήταν φίλη του Αισώπου και τελικά έζησε το παραμύθι της στην Αίγυπτο και τόσες άλλες!
Ο κάθε ήρωας των βιβλίων σας, «προδίδει» μικρά ή μεγάλα μυστικά του εαυτού σας;
Ζ.Ζ. Αναμφίβολα. Δεν μπορείς να αφαιρέσεις τον εαυτό σου, το είναι σου από την διαδικασία της συγγραφής. Είναι αδύνατον. Βέβαια σε ένα βιβλίο σαν τις Γυναίκες της Αρχαιότητας που βασίζεται σε εμπεριστατωμένη έρευνα, ο στόχος είναι να αναδυθεί από τη σελίδα ο ψυχισμός και ο χαρακτήρας της κάθε ηρωίδας κάτι που περιορίζει το αποτύπωμα του εαυτού σου πάνω στο χαρτί.
Β.Β. Μικρά μυστικά, βιώματα, εξομολογήσεις άλλων, ζυμώνονται και δανείζονται στους χαρακτήρες των βιβλίων. Ακόμη και στις Γυναίκες, που φυσικά είναι ιστορικές φιγούρες, οι ‘φωνές’ τους είναι επηρεασμένες από το δικό μας ψυχισμό.
Είναι εύκολο να μας εκθέσετε τα συναισθήματα που νιώσατε τελειώνοντας αυτό σας το έργο;
Ζ.Ζ. Τα συναισθήματα είναι πάντα ανάμεικτα. Φόβος ότι το βιβλίο δεν αξίζει και δεν θα αγαπηθεί αλλά συνδεδεμένος με ικανοποίηση και χαρά. Και ίσως και λίγη ανακούφιση ότι το επίπονο έργο του να ολοκληρωθεί ένα βιβλίο έφτασε στο τέλος της.
Β.Β. Η απόφαση να τελειώσει ένα βιβλίο είναι προσωπική υπόθεση. Κάποια στιγμή το παίρνεις απόφαση πως πρέπει να ολοκληρώσεις τη συγγραφική σχέση μαζί του και να το αφήσεις να κάνει το υπόλοιπο ταξίδι του, μακριά σου πλέον. Αυτό είναι γλυκόπικρο, και πάντα αφήνει μια αίσθηση ανολοκλήρωτου.
Τι θα λέγατε σ’ έναν αναγνώστη ώστε να τον προτρέψετε να διαβάσει το βιβλίο σας;
Β.Μ. Εξαρχής φίλοι, γνωστοί αλλά κι αναγνώστες όταν πια το βιβλίο εκδόθηκε δήλωναν έκπληκτοι που εντοπίσαμε τόσες ιστορίες γυναικών από την αρχαιότητα ως το Βυζάντιο (και δύσπιστοι όταν τονίζαμε πως υπάρχουν πολλές ακόμη και χρειάστηκε να επιλέξουμε ποιες θα μείνουν εκτός). Αυτό το στοιχείο, η βάση του βιβλίου μας, προσελκύει το ενδιαφέρον του δυνητικού αναγνώστη. Επιπλέον, ένας αναγνώστης θα βρει σίγουρα μία τουλάχιστον προσωπικότητα που να τον συγκινήσει, λόγω κοινών ενδιαφερόντων ή/και κοινής πορείας. Τελικά, όμως είναι ένα βιβλίο ενδυνάμωσης μέσα από την ιστορία, εξίσου για αγόρια και κορίτσια. Διαβάζοντας για ανθρώπους που διακρίθηκαν σε πολύ αντίξοες συνθήκες σε κάνει να πεις «άρα μπορώ κι εγώ να τα καταφέρω».
Θα θέλατε να μας μιλήσετε για τα επόμενα σχέδια σας;
Ζ.Ζ. Έχουμε ένα καινούργιο παιδικό βιβλίο στα σκαριά με την Βασιλική Μαρκάκη αλλά είναι σε πολύ πρώιμο στάδιο ακόμα. Όπως κάθε βιβλίο θέλει χρόνο να μάθουμε και να νοιώσουμε την περίοδο για την οποία γράφουμε και μετά να πάρει σχήμα και μορφή.
Β.Β. Έχουμε ιστορίες μέσα μας, κοινές και ξεχωριστές, που ψάχνουν τρόπο (κυρίως όμως χρόνο) να αποτυπωθούν. Το magnum opus μου (ως μεγαλύτερο) όμως είναι η διδακτορική μου διατριβή που αποτελεί προτεραιότητα για τους επόμενους μήνες.
Ο Ζήνωνας Ζαμπακίδης είναι οικονομολόγος εκπαιδευτικός, συντάκτης στο περιοδικό Ξενοφώντας και συγγραφέας τεσσάρων βιβλίων από τα οποία τα τρία είναι best seller. Εργάζεται ως καθηγητής Οικονομικών και Διοίκησης Επιχειρήσεων στο πρόγραμμα International Baccalaureate της Σχολής Μωραΐτη ενώ παλιότερα έχει εργαστεί και στο Κολλέγιο Αθηνών. Ταυτόχρονα είναι διεθνής εξεταστής για το International Baccalaureate και κριτής στον τελικό της Διεθνούς και της Ελληνικής Οικονομικής Ολυμπιάδας. Έχει επίσης την τιμή να είναι Φίλος (αντρικό μέλος) της Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς.
Η Βασιλική Μαρκάκη γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα. Είναι μουσειολόγος-διεθνολόγος με σπουδές ιστορίας τέχνης και πολιτιστικής διαχείρισης, συγγραφέας, κι υποψήφια διδάκτωρ με αντικείμενο έρευνας το marketing των πωλητηρίων μουσείων. Έχει συνεργαστεί με μουσεία, καθώς και πολιτιστικούς κι ερευνητικούς φορείς στην Αθήνα, το Λονδίνο και τις Βρυξέλλες – μεταξύ άλλων, με το Σπίτι της Ευρωπαϊκής Ιστορίας (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο-Βρυξέλλες) ως μέλος της ομάδας σχεδιασμού του νέου μουσείου, με το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης (Αθήνα) ως συντονίστρια του e-Learning, και με το Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Ελλάδα για το σχεδιασμό εκπαιδευτικών πακέτων. Έχει ασχοληθεί, επί σειρά ετών, με την έρευνα για τη σύνδεση μάθησης στο σχολείο και το μουσείο, μέσα από ελληνικά και διεθνή ερευνητικά προγράμματα. Είναι μέλος της Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς και του ελληνικού τμήματος IBBY. Έχει γράψει επτά παιδικά βιβλία.
Για το βιβλίο διαβάστε ΕΔΩ
Παύλος Ανδριάς για τον aylogyros news
